Raindropchess

Skip to Main Content »

You're currently on:

Stappenmethode - Schaaktraining

Stappenmethode - Schaaktraining

Stappenmethode van Cor van Wijgerden

De Stappenmethode is een uitgekiende leermethode om het schaken te leren. De Stappenmethode is onder andere de officiële leemethode van de KNSB (Koninklijke Nederlandse Schaakbond). De Stappenmethode bestaat uit 'stappen' opklimmend in moeilijkheidsgraad. De methode is ontworpen door de Rotterdamse didacticus Cor van Wijgerden in samenwerking met Rob Brunia. Door de schaaktechnische en didactische ervaring van beide auteurs te bundelen, werd een uitstekende leermethode ontwikkeld die goed aansluit bij de ontwikkeling kinderen.

De methode kan klassikaal worden gebruikt, of individueel. Bij iedere stap hoort een handleiding voor de schaak traininer. En voor de leerlingen werkboeken en een CD-ROM voor de stappen 1 t/m 5. De CD bevat ook het schaakprogramma Chessica. Voor individuele zelfstudie zijn de boekjes "Lekker schaken" uitgebracht, die op de Stappenmethode gebaseerd zijn. De methode is geschikt voor kinderen en volwassenen. Voor Stap 1 tot en met 3 zijn een uitstekende zelfstudie programma's uitgebracht: Chess Tutor, dit programma bevat naast lessen en oefeningen, heel veel didactische spelletjes. Door middel van het Flash Card principe kan de voortgang van de leerling gevolgd worden.

De Stappenmethode is vooral gericht is op het systematisch opbouwen van tactische vaardigheden. In feite gaat het daarbij om het ontwikkelen van patroonherkenning. De keuze voor nadruk op tactische vaardigheden is gemaakt omdat tactisch correct spel een voorwaarde is om de schaakstrategie in de praktijk te kunnen brengen. Bij de hogere stappen wordt steeds meer strategie toegepast.

Stappenmethode geschiedenis

De Stappenmethode van Rob Brunia en Cor van Wijgerden bestaat officieel vanaf 1987, toen verschenen de eerste uitgaven. De ontwikkeling ervan startte al in 1985.In de jaren tachtig maakte Cor van Wijgerden veel stencils met opgaven voor de jeugd- en damestop van Nederland (hij was bondscoach van de KNSB). De vraag naar dergelijke stencils op lager niveau werd alsmaar groter en zo ontstond het plan om verschillende niveaus te ontwikkelen. Tegelijkertijd wilde de KNSB graag een alternatief voor Juniorenschaak van Withuis. De een op een benadering waarvan dat boek uitgaat, kwam door mankracht onvoldoende uit de verf.

De ervaren trainers Rob Brunia en Herman Grooten waren bereid te helpen. De laatste viel al na twee sessies af (vanwege de reistijd en de overlapping met het Brabantboek). Door de schaak­technische en didactische ervaring van de beide auteurs te bundelen werd een verantwoorde leermethode ontwikkeld die goed aansluit bij de ontwikkeling kinderen (en volwassen beginners!). In 1987 werden de eerste handleidingen en (losbladige) stencils in eigen beheer uitgegeven. In 1990 verscheen de vijfde handleiding en was de lesmethode min of meer afgerond. Sindsdien zijn er flink wat aanpassingen en verbeteringen doorgevoerd. Helaas zonder Rob Brunia die begin 1991 door drukke werkzaamheden moest afhaken.

In 1999 volgde nog een instructieboek Stap 6, in 2003 verschenen twee opstapjes (Opstapje 1 en Opstapje 2' met Eddy Sibbing als co-auteur. Sinds 2002 is de methode uitgebreid met Extra-werkboeken, Plus-werkboeken en Vooruitdenk-Werkboeken.

Stappenmethode opzet

De stappenmethode begint bij het aanleren van de regels en eindigt op een redelijk clubniveau (ca. 2000 Elo - de nog ongepubliceerde versies stap 7 en hoger leiden zelfs op tot FM en hoger). De concentrische opbouw zorgt er voor dat alle stof herhaald wordt en opnieuw aan de orde komt op een hoger niveau. Het bespreken van de partijen van de leerlingen is (vanaf stap 2) een onlosmakelijk onderdeel van de methode.

De opgaven zijn bijna allemaal schaakprobleem puzzels. In deze opgaven is er een schaakstelling gegeven met de opdracht een bepaald aantal zetten te doen. In stap 1 wordt gestart met het benoemen van de velden, daarna moet de leerling aangeven hoe de zes schaakstukken lopen. Na deze introductie worden alle spelregels behandeld. Er bestaan nu zes gepubliceerde stappen, die vooral het volgende behandelen:

  • Stap 1: Spelregels
  • Stap 2: Begin tactiek en positiespel
  • Stap 3: Verdediging en eerste pionneneindspelen
  • Stap 4: Voorbereidende zet, positionele aspecten
  • Stap 5: Eindspel
  • Stap 6: Strategie

Iedere stap bestaat uit ongeveer 15 lessen. Na elke (ongeveer) 5 lessen komt er een toets met de onderdelen Herhaling en Mix. De herhalingsopgaven herhalen de stof, de mixopgaven zijn relatief moeilijker want daar is geen aanduiding van het thema van de oefening en lijken daardoor de mixopgaven het meest op een echte partij.

Elke stap kan worden afgesloten met een examen. Kinderen krijgen examens op hun eigen niveau, want het niet halen van een examen is zeer demotiverend. Op de laatste avond worden de diploma's en certificaten uitgereikt.

Stappenmethode lessen

De schaak lessen houden rekening met de voortgang van het kind en bestaan uit kleine stappen (kleine brokken lesmateriaal) met meestal 1 thema. De lesstof is heel gestructureerd opgebouwd, en houdt rekening met de voorkennis van de leerling, dus de volgorde is dus van belang. De lesstof biedt herhaling en de kennis wordt voortdurend getoetst. 

Stappenmethode schaaktrainer

De lesgever hoeft geen onderwijservaring te hebben (al is dat wel een enorm pluspunt!). Stap 1 en 2 kunnen door de lesgever samen met de kinderen meegeleerd worden. Bij Stap 3 en hoger moet de lesgever voldoende schaakniveau hebben, liefst enkele stappen hoger. Als een lesgever zich verdiept heeft in de stap, kan de lesgever een les in een kwartier voorbereiden. De lesgever krijgt een kant en klare opleiding voorgeschoteld, van beginner tot een gevorderde clubschaker. De lesgever hoeft zelf geen leerstof te ontwikkelen.

Stappenmethode schaakleerling

De schaakleerling kan in zijn eigen tempo en op zijn niveau 'leren'. De leerling leert vooral zaken die hij direct in de praktijk kan toepassen. De leerling leert niet alleen kennis maar ook vaardigheden en kan zelfstandig de stof verwerken.

Stappenmethode onderdelen

De Chess Tutor software, handleidingen en werkboeken zijn allemaal volgens dezelfde structuur gemaakt, maar de instructie (“de les”) en de opgaven zijn steeds weer verschillend. Vandaar dat ze elkaar prima aanvullen: als extra oefenmateriaal, herhalingsmateriaal of verrijkingsmateriaal”.

Stappenmethode handleidingen

De "Handleiding voor schaaktrainers" (voor stap 1 - 5) is een grote steun voor de onervaren en ervaren schaaklesgever (docent, schaaktrainer of ouder). De lessen zijn kant en klaar en zo opgebouwd dat iedereen ermee aan de slag kan. De lessen volgen een vaste systematiek: 1. Oriëntatie: Wat is het doel van de les?; 2. Relevante voorkennis; 3. Verwerving; 4. Verwerking; 5. Toetsing. Ook de volgorde van de lessen is heel goed opgebouwd. Nieuwe lessen maken naadloos gebruik van de begrippen van de voorgaande lessen, zodat alle benodigde voorkennis al eens behandeld is geweest. De handleiding sluit aan op werkboeken, die oefenstof op maat geeft. De verworven kennis kan zo toegepast worden en getoetst. In de handleiding worden ook diverse didactisch belangrijke onderwerpen behandeld.

Voor Stap 6 is er een instructieboek voor zelfstudie. Hierin worden de onderwerpen van het werkboek Stap 6 uitvoerig behandeld, waarna “verwerking” (opgaven maken) in het dikke werkboek mogelijk moet zijn. Stap 6 is echter niet voor een ieder gegeven: men moet dan qua schaakniveau een behoorlijke topper zijn!

Stappenmethode werkboeken

De werkboeken plus zijn nuttig vanwege verschillende redenen: kinderen die anders te snel aan de volgende (veelal moeilijkere) stap zouden beginnen kunnen zich daar nu langer en beter op voorbereiden, onderwerpen die door plaatsgebrek niet aan bod kwamen kunnen behandeld worden, er is ruimte voor nieuwe onderwerpen op het betreffende stappenniveau, er is ruimte voor verdieping van bestaande onderwerpen en tenslotte kunnen nuttige onderwerpen uit voorgaande stappen – iets moeilijker – herhaald worden.

De werkboeken extra zijn bedoeld om extra te kunnen oefenen, hetgeen vooral voor enthousiaste en fanatieke schakers een uitkomst is. Veel opgaven van bestaande onderwerpen, die met behulp van een “geheugensteun” (dat is een korte samenvatting van het onderwerp) goed zijn op te lossen. Daarnaast zijn er veel gemengde schaakopgaven opgenomen, waarin de schaakleerling zelf moet ontdekken wat er aan de hand is, net zoals dat in een echte schaakpartij het geval is! Zodoende kunnen bekende onderwerpen, thema’s en combinaties verantwoord getraind en herhaald worden.

De Opstapjes zijn werkboeken voor de jongste kinderen. Omdat Stap 1 afgestemd is op kinderen van 9 jaar en ouder bevat het voor de jongste jeugd (5-6-7-8 jaar) de nodige haken en ogen. Denk dan aan stellingen met veel stukken, zetten over grote afstand, moeilijke onderwerpen (mat!) en uitzonderingsgevallen zoals en passant slaan, mat door minorpromotie, noteren, etc. In “Opstapje” staan daarom simpelere opgaven, gesplitste onderwerpen, oefenbladen met slechts 6 grote diagrammen (in plaats van 12 kleinere diagrammen) en uiteraard de nodige tekeningen. Opstapje bestaat uit 2 werkboeken.

Stappenmethode Schaaksoftware

De Chess Tutor bestaat uit een deel per stap. De software bevat instrucielessen, basisoefeningen, spelletjes, extra oefeningen, toetsen en partij spelen. De software maakt goed gebruik van grafische mogelijkheden zoals pijlen, rondjes, vierkantjes, letters en cijfers op het bord wordt dan ook veelvuldig en dergelijke ter verduidelikking.

De Chess-CD 2 (“Tutor”) waar de oefening voor de eerste vijf stappen en het sterke schaakprogramma “Chessica” op staan bestaat al langer. Het programma werkt nog steeds prima, maar is niet voor windows geschreven en dus is de grafische ondersteuning beperkt. De Chess-CD 2 volgt dezelfde opbouw als de andere componenten van de Stappenmethode. Een prima manier om schaken te leren of als aanvulling op de klassikale lessen.

Schaak training software

Chess Tutor stap 1

Chess tutor stap  2

Chess tutor  stap 3

Chess Tutor (Tasc Chess-CD 2) DGT Chess trainer upgraded version DGT Chess trainer
Stappenmethode stap 1 of 2 of 3 1, 2, 3, 4 en 5 1, 2 en 3 1, 2 en 3
Verbeterde interface met spelletjes,  flash cards, ingebouwde schaak engine, etc. ja - ja -
Extra plus lessen, meer spelletjes en oefeningen. ja - - -
Operating systeem training software Windows DOS maar draait onder  windows vanaf CD Windows DOS maar draait onder  windows vanaf CD
Schaak engine - (Shredder ingebouwd om stellingen uit te spelen of een complete partij op het niveau van de stap) Chessica Fritz 9.0 Fritz 9.0
 Operating system schaak engine Draait onder windows Draait alleen onder 32 bit windows, dus is niet bruikbaar onder nieuwe  windows versies Draait onder windows Draait onder windows

Stappenmethode kopen

Het is verstandig om de leermiddelen voor de cursus te kopen. De handleiding kan al door de trainer worden doorgenomen en de kinderen kunnen gelijk na de eerste les aan de slag met de oefeningen. Leren alle kinderen voor het eerst schaken dan beginnen ze bij stap 1. Per kind is er dan een werkboek stap 1 nodig. Zijn de kinderen 9 jaar of jonger, dan zijn er opstapje 1 en 2 in plaats van van werkboek stap 1. Hebben de kinderen al een keer stap 1 gehad, maar hebben ze nog niet het niveau van stap 2, dan is er het werkboek stap 1 extra. De vragen zijn iets lastiger dan bij stap 1, maar volgen dezelfde thema's. Stap 1 plus kan gebruikt worden voor beginners die binnen een jaar door stap 1 gaan. Ze krijgen hiermee extra verbredende oefenstof.

Vaak kunnen kinderen al schaken voordat ze aan stap 1 schaakcursus beginnen. Voor de eerste les is het dus verstandig om de schaakkennis te toetsen. Voor kinderen die al verder zijn kan het goed zijn om wat werkboekjes stap 1 extra en stap 2 in voorraad te hebben. Stap 2 is voor beginners die alle schaakregels kennen. En vanaf  stap 3 en hoger krijgen kinderen al een goed clubschaak niveau. De chess tutor geeft hele goede aanvulling op de lessen en de werkboeken, maar kan ook voor zelfstudie worden gebruikt.

Regels 1 tot 15 van 146 totaal

regels per pagina zien
Pagina:
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5

Tabel  Lijst 

Stel Aflopende Sortering in

Regels 1 tot 15 van 146 totaal

regels per pagina zien
Pagina:
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5

Tabel  Lijst 

Stel Aflopende Sortering in

Vergelijken

De vergelijkingslijst bevat minder dan twee producten.

Winkelwagen

Er zitten geen artikelen in uw winkelwagen.

Houd uw ogen open voor onze speciale 'Terug naar School' actie artikelen en bespaar MEGA!